DOI: https://doi.org/10.24919/2313-2094.4/36.98588

KSZTAŁCENIE ŻEŃSKIEJ SŁUŻBY DOMOWEJ W ŚWIETLE «PRZYJACIELA SŁUG» (1897 – 1918)

Izabela Krasińska

Анотація


Місячник «Przyjaciel Sług» видався у Кракові упродовж 1897 – 1918 рр. До 1910 р. представляв інтереси жінок, які виконували роль домашньої прислуги. На сторінках часопису можна знайти серед різноманітних публікацій інформацію про їхнє навчання у спеціально організованих для них школах, які функціонували в Галичині (Краків, Львів, Перемишль) і Великопольщі (Доброєво). У цих школах викладали в основному читання, письмо, арифметику, релігію, інколи спів. У Перемишлі та Доброєві навчали дівчат усіх виконуваних служницями робіт (прибирання, прання, прасування, шиття, приготування їжі, догляд худоби і домашньої птиці, та ін.). 


Ключові слова


жіноча домашня прислуга; преса; Галичина; часопис «Przyjaciel Sług»; ХІХ – ХХ ст

Повний текст:

PDF (Polski)

Посилання


Bednarski S. Czencz Władysław / S. Bednarski // Polski Słownik Biograficzny. – T. 4. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1938. – S. 329 – 330.

Bieś A.P. Z dziejów katolickiej prasy robotniczej w Galicji. «Pochodnia» – «Grzmot» – «Łączność» / A.P. Bieś // Jezuicka ars historica. Prace ofiarowane księdzu profesorowi Ludwikowi Grzebieniowi SJ. – Kraków : Wyd. WAM, 2001. – S. 75 – 94.

Błachut W. Jeszcze o dobrej służbie i służących / W. Błachut // Problemy. – 1953. – T. 9. – S. 205 – 206.

Co tam słychać w świecie? Lwów. W szkole sług // Przyjaciel Sług. – 1902. – № 7. – S. 110 – 111.

Dom Opieki dla Sług u Sióstr Boskiej Miłości w Krakowie // Przyjaciel Sług. – 1898. – № 2. – S. 7 – 9.

Dormus K. Problematyka wychowawczo-oświatowa w prasie kobiecej zaboru austriackiego w latach 1826 – 1918 / K. Dormus. – Warszawa : Wydawnictwa IHN PAN ; Wydawnictwo Retro-Art., 2006. – 453 s.

Dziewicka A. Ze Stowarzyszenia św. Zyty w Krakowie / A. Dziewicka // Przyjaciel Sług. – 1903. – № 4. – S. 51 – 53.

Encyklopedia Krakowa / A.H. Stachowski (red.). – Warszawa – Kraków : PWN, 2000. – XIV. – 1135 s.

Estreicherówna M. Dziewicka Adela z Jastrzębskich / M. Estreicherówna // Polski Słownik Biograficzny. – T. 6. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1948. – S. 170.

Franke J. Polska prasa kobieca w latach 1820 – 1918. W kręgu ofiary i poświęcenia / F. Franke. – Warszawa : SBP, 1999. – 342 s.

Franke J. Problemy polityki literackiej warszawskich czasopism kobiecych w latach 1905 – 1918 / J. Franke // Kwartalnik Historii Prasy Polskiej. – 1988. – № 2. – S. 5 – 33.

Grzebień L. Sopuch Stanisław / L. Grzebień // Polski Słownik Biograficzny. – T. 40. – Warszawa – Kraków : PAN i PAU, 2000 – 2001. – S. 503 – 506.

Jakubek M. Prasa krakowska 1795 – 1918. Bibliografia / M. Jakubek. – Kraków : DWN, 2004. – XIX. – 387 s.

Jarowiecki J. Dzieje prasy polskiej we Lwowie do 1945 roku / J. Jarowiecki. – Kraków – Wrocław : Księgarnia Akademicka, 2008. – 502 s.

Jarowiecki J. Prasa w Krakowie. Tradycja i współczesność (część pierwsza : do roku 1918) / J. Jarowiecki // «Rocznik Historii Prasy Polskiej». – 2003. – № 1. – S. 11 – 52.

Jedna z przyjaciółek z lwowskiego Stowarzyszenia im. św. Zyty // Przyjaciel Sług. – 1905. – № 1. – S. 8 – 10.

Kaleta A. Stanowisko władz kościelnych wobec ruchu ludowego w Galicji na przykładzie społecznej i wydawniczej działalności księdza Stanisława Stojałowskiego / A. Kaleta // Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2013. – № 2. – S. 121 – 134.

Ks. Adam Wesoliński, dziennikarz. – http://katolicy1844.republika.pl/XIX% 20wiek/Wesolinski.htm (dostęp: 02.05.2016).

Opioła-Cegiełka M. Polskie poradniki gospodarstwa domowego z drugiej połowy XIX i początku XX wieku o służących. Między wzorcem a realiami / M. Opioła-Cegiełka // Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. – 2014. – № 4. – S. 587 – 594.

Piech S. W cieniu kościołów i synagog. Życie religijne międzywojennego Krakowa 1918 – 1939 / S. Piech. – Kraków : Secesja, 1999. – 367 s.

Poniat R. Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII – do końca XIX wieku / R. Poniat. – Warszawa : Wydawnictwo DiG, 2014. – 328 s.

Poplatek J. Badeni Jan / J. Poplatek // Polski Słownik Biograficzny. – T. 1. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1935. – S. 205.

Romaniuk Ł. Działalność wydawnicza, księgarska i introligatorska rodu Friedleinów w Krakowie oraz Warszawie w latach 1796 – 1956 / Ł. Romaniuk. – Kraków : Wydawnictwo Libron, 2014. – 174 s.

Sikorska-Kowalska M. W «nowoczesnej niewoli». Służba domowa na przełomie XIX i XX w. / M. Sikorska-Kowalska // Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku. – 2004. – T. 2. – S. 20 – 34.

Sprawozdanie ze stanu Stowarzyszenia św. Zyty za 1916 r. i 1917 r. w Krakowie // «Przyjaciel Sług». – 1918. – № 1 – 2. – S. 2 – 5.

Statut organizacyjny szkoły dla sług w Przemyślu // Przyjaciel Sług. – 1898. – № 8. – S. 12 – 16.

Statut Stowarzyszenia sług katolickich pod wezwaniem św. Zyty w Krakowie. – Kraków : Nakładem Stowarzyszenia sług katolickich, 1900. – 10 s.

Stawiak-Ososińska M. Służba żeńska w pierwszej połowie XIX wieku w Królestwie Polskim (zarys problematyki) / M. Stawiak-Ososińska // Almanach Historyczny. – 2007. – T. 9. – S. 87 – 103.

Stebart M. Ks. Jan Nepomucen Łukowski (1846 – 1904) / M. Stebart // Oratoriana. – 2008. – № 61. – S. 33 – 93.

Szkoła praktyczna dla służących w Dobrojewie. (W.Ks. Poznańskie) // Przyjaciel Sług. – 1901. – № 7. – S. 99 – 102.

Śliwa M. «Grzmot» i «Antysemita» – czasopisma antyżydowskie w Krakowie w latach 1896 – 1898 / M. Śliwa // Kwartalnik Historii Prasy Polskiej. – 1993. – № 2. – S. 41 – 52.

Śliwa M. «Zabytek despotyzmu» – cenzura w Galicji / M. Śliwa // Granice wolności słowa : materiały konferencji naukowej (Kielce, 4 – 5 maja 1995 r.) / G. Miernik (red.). – Kielce – Warszawa : Presspublica, 1999. – S. 37 – 45.

Terlecki R. Stanisław Sopuch SJ (1869 – 1941) w służbie Kościoła i Zakonu / R. Terlecki, S. Cieślak i B. Topij-Stempińska (red.) // Społeczeństwo, kultura, wychowanie w poglądach polskich jezuitów okresu II Rzeczypospolitej. – Kraków : Wydawnictwo WAM ; Akademia Ignatianum, 2012. – S. 73 – 87.

Wojciechowska M. Łukowski Jan Nepomucen / M. Wojciechowska // Polski Słownik Biograficzny. – T. 18. – Wrocław – Warszawa – Kraków : PAN, 1973. – S. 565 – 567.

Zaleska Z. Czasopisma kobiece w Polsce. Materiały do historii czasopism. Rok 1818 – 1937 / Z. Zaleska. – Warszawa : Wyższa Szkoła Dziennikarska, 1938. – 263 s.


Пристатейна бібліографія ГОСТ


Bednarski S. Czencz Władysław / S. Bednarski // Polski Słownik Biograficzny. – T. 4. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1938. – S. 329 – 330.


Bieś A.P. Z dziejów katolickiej prasy robotniczej w Galicji. «Pochodnia» – «Grzmot» – «Łączność» / A.P. Bieś // Jezuicka ars historica. Prace ofiarowane księdzu profesorowi Ludwikowi Grzebieniowi SJ. – Kraków : Wyd. WAM, 2001. – S. 75 – 94.


Błachut W. Jeszcze o dobrej służbie i służących / W. Błachut // Problemy. – 1953. – T. 9. – S. 205 – 206.


Co tam słychać w świecie? Lwów. W szkole sług // Przyjaciel Sług. – 1902. – № 7. – S. 110 – 111.


Dom Opieki dla Sług u Sióstr Boskiej Miłości w Krakowie // Przyjaciel Sług. – 1898. – № 2. – S. 7 – 9.


Dormus K. Problematyka wychowawczo-oświatowa w prasie kobiecej zaboru austriackiego w latach 1826 – 1918 / K. Dormus. – Warszawa : Wydawnictwa IHN PAN ; Wydawnictwo Retro-Art., 2006. – 453 s.


Dziewicka A. Ze Stowarzyszenia św. Zyty w Krakowie / A. Dziewicka // Przyjaciel Sług. – 1903. – № 4. – S. 51 – 53.


Encyklopedia Krakowa / A.H. Stachowski (red.). – Warszawa – Kraków : PWN, 2000. – XIV. – 1135 s.


Estreicherówna M. Dziewicka Adela z Jastrzębskich / M. Estreicherówna // Polski Słownik Biograficzny. – T. 6. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1948. – S. 170.


Franke J. Polska prasa kobieca w latach 1820 – 1918. W kręgu ofiary i poświęcenia / F. Franke. – Warszawa : SBP, 1999. – 342 s.


Franke J. Problemy polityki literackiej warszawskich czasopism kobiecych w latach 1905 – 1918 / J. Franke // Kwartalnik Historii Prasy Polskiej. – 1988. – № 2. – S. 5 – 33.


Grzebień L. Sopuch Stanisław / L. Grzebień // Polski Słownik Biograficzny. – T. 40. – Warszawa – Kraków : PAN i PAU, 2000 – 2001. – S. 503 – 506.


Jakubek M. Prasa krakowska 1795 – 1918. Bibliografia / M. Jakubek. – Kraków : DWN, 2004. – XIX. – 387 s.


Jarowiecki J. Dzieje prasy polskiej we Lwowie do 1945 roku / J. Jarowiecki. – Kraków – Wrocław : Księgarnia Akademicka, 2008. – 502 s.


Jarowiecki J. Prasa w Krakowie. Tradycja i współczesność (część pierwsza : do roku 1918) / J. Jarowiecki // «Rocznik Historii Prasy Polskiej». – 2003. – № 1. – S. 11 – 52.


Jedna z przyjaciółek z lwowskiego Stowarzyszenia im. św. Zyty // Przyjaciel Sług. – 1905. – № 1. – S. 8 – 10.


Kaleta A. Stanowisko władz kościelnych wobec ruchu ludowego w Galicji na przykładzie społecznej i wydawniczej działalności księdza Stanisława Stojałowskiego / A. Kaleta // Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2013. – № 2. – S. 121 – 134.


Ks. Adam Wesoliński, dziennikarz. – http://katolicy1844.republika.pl/XIX% 20wiek/Wesolinski.htm (dostęp: 02.05.2016).


Opioła-Cegiełka M. Polskie poradniki gospodarstwa domowego z drugiej połowy XIX i początku XX wieku o służących. Między wzorcem a realiami / M. Opioła-Cegiełka // Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. – 2014. – № 4. – S. 587 – 594.


Piech S. W cieniu kościołów i synagog. Życie religijne międzywojennego Krakowa 1918 – 1939 / S. Piech. – Kraków : Secesja, 1999. – 367 s.


Poniat R. Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII – do końca XIX wieku / R. Poniat. – Warszawa : Wydawnictwo DiG, 2014. – 328 s.


Poplatek J. Badeni Jan / J. Poplatek // Polski Słownik Biograficzny. – T. 1. – Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1935. – S. 205.


Romaniuk Ł. Działalność wydawnicza, księgarska i introligatorska rodu Friedleinów w Krakowie oraz Warszawie w latach 1796 – 1956 / Ł. Romaniuk. – Kraków : Wydawnictwo Libron, 2014. – 174 s.


Sikorska-Kowalska M. W «nowoczesnej niewoli». Służba domowa na przełomie XIX i XX w. / M. Sikorska-Kowalska // Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku. – 2004. – T. 2. – S. 20 – 34.


Sprawozdanie ze stanu Stowarzyszenia św. Zyty za 1916 r. i 1917 r. w Krakowie // «Przyjaciel Sług». – 1918. – № 1 – 2. – S. 2 – 5.


Statut organizacyjny szkoły dla sług w Przemyślu // Przyjaciel Sług. – 1898. – № 8. – S. 12 – 16.


Statut Stowarzyszenia sług katolickich pod wezwaniem św. Zyty w Krakowie. – Kraków : Nakładem Stowarzyszenia sług katolickich, 1900. – 10 s.


Stawiak-Ososińska M. Służba żeńska w pierwszej połowie XIX wieku w Królestwie Polskim (zarys problematyki) / M. Stawiak-Ososińska // Almanach Historyczny. – 2007. – T. 9. – S. 87 – 103.


Stebart M. Ks. Jan Nepomucen Łukowski (1846 – 1904) / M. Stebart // Oratoriana. – 2008. – № 61. – S. 33 – 93.


Szkoła praktyczna dla służących w Dobrojewie. (W.Ks. Poznańskie) // Przyjaciel Sług. – 1901. – № 7. – S. 99 – 102.


Śliwa M. «Grzmot» i «Antysemita» – czasopisma antyżydowskie w Krakowie w latach 1896 – 1898 / M. Śliwa // Kwartalnik Historii Prasy Polskiej. – 1993. – № 2. – S. 41 – 52.


Śliwa M. «Zabytek despotyzmu» – cenzura w Galicji / M. Śliwa // Granice wolności słowa : materiały konferencji naukowej (Kielce, 4 – 5 maja 1995 r.) / G. Miernik (red.). – Kielce – Warszawa : Presspublica, 1999. – S. 37 – 45.


Terlecki R. Stanisław Sopuch SJ (1869 – 1941) w służbie Kościoła i Zakonu / R. Terlecki, S. Cieślak i B. Topij-Stempińska (red.) // Społeczeństwo, kultura, wychowanie w poglądach polskich jezuitów okresu II Rzeczypospolitej. – Kraków : Wydawnictwo WAM ; Akademia Ignatianum, 2012. – S. 73 – 87.


Wojciechowska M. Łukowski Jan Nepomucen / M. Wojciechowska // Polski Słownik Biograficzny. – T. 18. – Wrocław – Warszawa – Kraków : PAN, 1973. – S. 565 – 567.


Zaleska Z. Czasopisma kobiece w Polsce. Materiały do historii czasopism. Rok 1818 – 1937 / Z. Zaleska. – Warszawa : Wyższa Szkoła Dziennikarska, 1938. – 263 s.





ISSN 2313-2094 (print); e-ISSN 2413-2039